Alkmaars tweede victorie: de opkomt van de windmolen industrie

Alkmaar—De Alkmaarse victorie op de Spanjaarden in 1573 is welbekend, maar veel minder faam geniet Alkmaar als bakermat van de Nederlandse windmolenindustrie. Die industrie, die nergens ter wereld haar gelijke had, begon met de komst van molens aan weerzijde van het Zeglis. Historicus Herman Kapitein vertelt dinsdagavond 22 mei over de opkomst en invloed van de molenindustrie, tijdens het volgende Historisch Café.

 Tegenwoordig is energietransitie een dringende kwestie. Dat was rond 1600 niet anders. De opkomst van de windmolenindustrie was een mechanische revolutie die het mogelijk maakte om meren droog te malen en het productieproces aanzienlijk veranderde. Zo leverden de molens een essentiële bijdrage aan de enorme welvaartsgroei in de Republiek. In de regio had de molenindustrie ook grote invloed – dorpen als Graft en De Rijp kregen er stedelijke allure door.

 De glorie van de windmolenindustrie kwam rond 1850 ten einde, toen moderne energiebronnen het overnamen van de wind. Herman Kapitein, historicus en auteur van het pas verschenen en met de I.J. de Kramerprijs gelauwerde boek Nijverheid op windkracht, vertelt over de opkomst, verspreiding, uitbreiding en het verdwijnen van de molenindustrie, in haar bakermat Alkmaar en tegen de achtergrond van de nationale ontwikkeling.

 Kaarten voor dinsdagavond 22 mei zijn te verkrijgen in de vestigingen van Bibliotheek Kennemerwaard, via www.bibliotheekkennemerwaard.nl of telefoonnummer 072-5156644. Kaarten kunnen alleen per pin of online worden afgerekend en kosten €7,50 per stuk. Leden/donateurs van de Historische Vereniging Alkmaar, het Stedelijk Museum Alkmaar, het Regionaal Archief Alkmaar en de Grote Kerk betalen €5,- per kaartje. Locatie: Bibliotheek Kennemerwaard (Alkmaar Centrum), Gasthuisstraat 2. Aanvang 20.00 uur.        

PERSBERICHT Dinsdag 3 april

Lezing Alkmaars Historisch Café, De geheimen van de Grote Kerk ontsluierd,

Alkmaar – Twee jaar lang onderzochten Karel Emmens en Jan van der Hoeve de bouwgeschiedenis van de Grote of Sint-Laurenskerk. Tijdens die ontdekkingstocht gaf de Kerk haar ontstaansgeheimen prijs aan de twee onderzoekers. Hun vondsten vormen de basis van een publicatie die in het najaar verschijnt, maar Karel Emmens zal er dinsdagavond 24 april al uitleg over geven. Dat doet hij in de Grote Kerk zelf, waar de sporen van de bouwgeschiedenis aanwijsbaar zijn.

 Een deel van de bouwgeschiedenis van de Grote Kerk werd in de jaren negentig blootgelegd, door archeologisch onderzoek dat plaatsvond tijdens een restauratie. Nu is dat onderzoek aangevuld met nieuwe inzichten en kunnen de werkzaamheden die aan de kerk uitgevoerd zijn bijna stap voor stap worden gevolgd. Die reconstructie van het bouwproces is mogelijk gemaakt door het bestuderen en analyseren van dakconstructies, muren, aanwezige bouwsporen, houtmonsters en kerkmeestersrekeningen. Emmens illustreert in zijn lezing dit ‘recherchewerk’, waardoor duidelijk is geworden hoe de kerk tot stand is gekomen.

 Kaarten voor dinsdagavond 24 april zijn enkel in de voorverkoop te verkrijgen in de vestigingen van Bibliotheek Kennemerwaard, via www.bibliotheekkennemerwaard.nl of telefoonnummer 072-5156644. Kaarten kunnen alleen per pin of online worden afgerekend en kosten €7,50 per stuk – er is geen reductie van toepassing. Locatie: Grote of Sint-Laurenskerk, Alkmaar. Aanvang 20.00 uur.       

Lezing Historisch Café Alkmaar "Roos van Oosten trekt Alkmaarse beerputten open"

PERSBERICHT, Donderdag 2 maart 2017

ALKMAAR – Donderdag 23 maart spreekt Roos van Oosten, universitair docent stedelijke en middeleeuwse archeologie aan de Universiteit Leiden, over afvalverwerking in Alkmaar en andere Hollandse steden in de periode 1500–1800. De titel van haar lezing is: Beerputten en riolen; het ‘kleinste kamertje’ in de middeleeuwen en daarna.

De meeste Alkmaarders hadden in de middeleeuwen een eigen ‘secreet’ in hun woningen. Dat secreet was boven een beerput geplaatst, een ondergrondse put waarin de ‘beer’ (pies, poep en ander afval) werd opgevangen. Nachtwerkers leegden de putten. Toen de bevolking sterk toenam in de zeventiende eeuw, organiseerden steden als Alkmaar, Haarlem en Leiden het ophalen van de beer op hun eigen manier. Waarom bleef de ene stad een ‘beerputtenstad’ en werd de ander een ‘riolenstad’? Wat had dit voor gevolgen voor de kwaliteit van het water in de grachten? Welke rol had het stadsbestuur hierin? En wat was de Alkmaarse ‘beurs der nachtwerkers’ van de markante Wynandt Rochel? Al deze vragen komen aan bod in de lezing van Roos van Oosten op 23 maart.

Kaartjes voor deze avond zijn vooraf te verkrijgen in de vestigingen van Bibliotheek Kennemerwaard, via www.bibliotheekkennemerwaard.nl of telefoonnummer 072-5156644. Kaarten kunnen alleen per pin worden afgerekend en kosten € 7,50 per stuk. Leden/donateurs van de Historische Vereniging Alkmaar, het Stedelijk Museum Alkmaar, het Regionaal Archief Alkmaar en de Stichting Vrienden van de Grote Kerk betalen € 5,- per kaartje. Locatie: Bibliotheek Alkmaar Centrum, Gasthuisstraat 2. Aanvang 20.00 uur.       

 

Foto 1: Met de laarzen in de poep. Opgraving van de beerput van Maria Tesselschade in de Langestraat in 2015, waar de Alkmaarse gemeentelijke archeologen een gouden ring opdoken. Foto: Archeologisch Centrum Alkmaar.